Sau khi hoàn thành lắp đặt cầu trục, công tác nghiệm thu là bước quan trọng để xác nhận thiết bị được thi công theo hồ sơ đã thống nhất và đáp ứng các yêu cầu kiểm tra cần thiết. Nếu việc bàn giao chỉ tập trung vào hình thức hoặc khả năng chạy thử đơn giản, những sai lệch về hồ sơ, phụ kiện hay điều kiện vận hành có thể bị bỏ sót.

Quy trình nghiệm thu cần được chuẩn bị từ trước khi thi công. Chủ đầu tư, đơn vị lắp đặt và bộ phận vận hành nên thống nhất phạm vi công việc, tiêu chí kiểm tra, hồ sơ phải bàn giao và trách nhiệm xử lý các vấn đề phát sinh.

Đối chiếu thiết bị với hồ sơ thiết kế

Trước tiên, cần kiểm tra tên thiết bị, cấu hình, thông tin nhận diện và phạm vi cung cấp so với hợp đồng hoặc hồ sơ kỹ thuật. Những thay đổi trong quá trình thi công phải có tài liệu xác nhận, tránh trường hợp thiết bị thực tế khác với phương án đã được phê duyệt nhưng không có căn cứ giải trình.

Đối với cầu trục dầm đơn, các hạng mục cần đối chiếu có thể bao gồm dầm chính, dầm biên, cơ cấu nâng, hệ thống di chuyển, thiết bị điện và các phụ kiện theo phạm vi hợp đồng. Việc kiểm tra phải dựa trên hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất, không nên tự đặt ra tiêu chí kỹ thuật chỉ từ quan sát bên ngoài.

Cần xác nhận cả những hạng mục liên quan đến công trình như đường chạy, vị trí lắp đặt và điều kiện tiếp cận bảo trì. Nếu phát hiện sai lệch, cần ghi nhận rõ vị trí và yêu cầu xử lý trước khi kết luận nghiệm thu.

Kiểm tra cơ khí và hệ thống điện

Những hạng mục cơ khí cần được kiểm tra theo cấu hình thực tế, bao gồm liên kết, tình trạng lắp đặt, bánh xe, cơ cấu nâng và các bộ phận chuyển động. Các dấu hiệu bất thường như tiếng động lạ, chuyển động không ổn định hoặc chi tiết lắp sai vị trí cần được đánh giá và xử lý.

Với cầu trục dầm đôi, việc kiểm tra phải bám theo thiết kế được phê duyệt và yêu cầu của nhà sản xuất. Cần xác nhận cấu hình dầm, các liên kết, cơ cấu nâng và điều kiện hoạt động của hệ thống. Không nên áp dụng nguyên xi danh mục kiểm tra của thiết bị khác nếu cấu hình và yêu cầu kỹ thuật không giống nhau.

Hệ thống điện và điều khiển cần được kiểm tra bởi nhân sự có chuyên môn. Các nội dung có thể gồm nguồn cấp, thiết bị bảo vệ, mạch điều khiển, thiết bị dừng khẩn cấp và những chức năng liên quan theo thiết kế. Việc kiểm tra phải tuân thủ quy trình an toàn, không thực hiện thao tác có thể gây nguy hiểm cho người hoặc thiết bị.

Chạy thử theo quy trình được phê duyệt

Chạy thử phải được tổ chức trong khu vực kiểm soát, có người phụ trách kỹ thuật và phương án bảo đảm an toàn. Trước khi thử, cần xác nhận điều kiện lắp đặt, khu vực hoạt động và những yêu cầu chuẩn bị đã hoàn thành. Các bước thử phải phù hợp với loại thiết bị và quy trình nghiệm thu áp dụng.

Nếu hệ thống là cầu trục monorail, cần kiểm tra khả năng di chuyển theo tuyến thiết kế, các điểm dừng và những vị trí chuyển hướng nếu có. Với tuyến có đoạn cong, việc thử nghiệm cần căn cứ vào cấu hình thực tế và hướng dẫn kỹ thuật, không nên mặc định khả năng vận hành chỉ từ hình thức lắp đặt.

Mọi hiện tượng bất thường phát hiện trong quá trình thử phải được ghi nhận. Chỉ tiếp tục hoặc kết thúc nghiệm thu sau khi vấn đề được đánh giá và xử lý theo quy trình.

Hoàn thiện hồ sơ bàn giao

Bộ hồ sơ nên bao gồm bản vẽ hoàn công, thông tin thiết bị, tài liệu hướng dẫn vận hành, lịch bảo trì, biên bản kiểm tra và những chứng từ liên quan theo phạm vi công trình. Các tài liệu cần được bàn giao cho bộ phận chịu trách nhiệm quản lý thiết bị, không chỉ lưu tại đơn vị thi công.

Chủ đầu tư cũng nên xác định người tiếp nhận, quy trình báo cáo sự cố và trách nhiệm của các bộ phận sau bàn giao. Điều này giúp duy trì việc kiểm tra, bảo trì và quản lý thiết bị trong suốt quá trình sử dụng.