1. Phân biệt tiền điện tử với tiền ảo và tiền phương pháp số

các định nghĩa về sàn tiền ảo uy tín nhất việt nam (electronic money/e-money) hiện nay trên toàn cầu thường được hiểu ở khuôn khổ tương đối rộng. Thí dụ, nhà băng Trung ương Châu Âu (ECB) biểu lộ tiền điện tử là giá trị tiền tệ được lưu trữ trên một trang bị điện tử được dùng nhiều để tiến hành thương lượng thanh toán cho các đơn vị khác không hề là đơn vị phát hành. Còn nhà băng thanh toán quốc tế (BIS) định nghĩa tiền điện tử là giá trị được lưu trữ hoặc sản phẩm trả trước, trong đấy thông báo về khoản tiền hoặc giá trị khả dụng của khách hàng được lưu trữ trên một trang bị điện tử thuộc sở hữu của khách hàng. Các định nghĩa này hơi phức tạp, có thể gây ra nhầm lẫn về nội hàm của tiền điện tử, khó phân biệt với tiền ảo, tiền công nghệ số và thậm chí là cả tiền di động (mobile money).



Xem thêm: đào tiền ảo bằng điện thoại

Trong thực tiễn, tiền điện tử đã được xác định và phân biệt rõ ràng với những loại tiền khác thông qua 4 đặc điểm chính. Trước tiên, tiền điện tử phải là tiền pháp định (legal tender). Theo đó, tiền điện tử có số đông 3 chức năng của tiền là dự trữ (store value), trao đổi (medium of exchange) và hạch toán (unit of account). Cùng lúc, tiền điện tử cũng luôn được diễn tả dưới dạng giá trị của tiền pháp định của một quốc gia (thí dụ Việt Nam Đồng, đô la, SGD...). Không chỉ có vậy, tiền điện tử cũng được ngân hàng Trung ương (NHTW) đảm bảo.

Thứ hai, tiền điện tử có thể do ngân hàng phát hành hoặc cũng có thể do đơn vị phi ngân hàng phát hành. Bởi thế, để đảm bảo an toàn cho người sử dụng, tất cả các nước luôn có quy định rất chặt chẽ đối với các tổ chức phát hành tiền điện tử. Đối với những nhà băng, NHTW có hệ thống những quy định chặt chẽ về an toàn hoạt động, quản trị rủi ro, tỷ lệ dữ trữ đề xuất, bảo hiểm tiền gửi… Đối với những tổ chức phi ngân hàng, NHTW có những quy định về cấp phép, về giám sát… và thông thường phải tiến hành ký quỹ tại hệ thống ngân hàng (tương ứng với số tiền phát hành với một tỷ lệ nhất định).

Thứ ba, tiền điện tử có cơ chế đảm bảo tiền tệ (monetary regimes) của NHTW. Theo đó, tiền điện tử do những ngân hàng phát hành sẽ được đảm bảo bằng tỷ lệ dữ trữ yêu cầu tại NHTW, còn tiền điện tử do các tổ chức phi ngân hàng phát hành sẽ được đảm bảo bằng công thức ký quỹ tại hệ thống nhà băng (với một tỷ lệ ký quỹ nhất định). Thông thường, tỷ lệ ký quỹ này sẽ cao hơn nhiều so với tỷ lệ dự trữ bắt buộc do các quy định an toàn ứng dụng đối với những công ty này thấp hơn rộng rãi so với nhà băng. Tỷ lệ ký quỹ tại một số đất nước theo cách tiếp cận cẩn trọng ở mức 100%. Đây cũng là điểm khác biệt mấu chốt giữa tiền nhà băng (bank notes) với tiền điện tử (e-money).

Thứ tư, tiền điện tử chỉ được lưu trữ trong các sản phẩm điện tử gồm 2 loại: (i) phần cứng (hard-ware based products) như thẻ chíp, điện thoại thông minh gắn chíp và (ii) dữ liệu dựa trên phần mềm (soft-ware based) như ví điện tử Paypal.

Xem thêm: sàn binance có an toàn không

Đối với tiền ảo (virtual currency), ECB định nghĩa như sau: “Đồng tiền ảo là một loại tiền kỹ thuật số không chịu sự điều hành, được phát hành bởi các người phát triển phần mềm (developers) thường đồng thời là người kiểm soát hệ thống; được dùng và chấp nhận thanh toán giữa những thành viên của một cộng đồng ảo khăng khăng”. Tỉ dụ, tiền ảo Pokecoins trong trò chơi Pokemon GO hoặc khoản tiền Facebook được dùng cho quảng bá hay các trò chơi trên app Facebook... Theo ấy, có thể thấy tiền ảo và tiền điện tử rất không giống nhau. Tiền ảo không phải là tiền pháp định nên ko gắn với quyền mặc định được chuyển đổi sang tiền pháp định và được NHTW đảm bảo. Những công ty phát hành tiền ảo cũng ko chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ của NHTW. Cùng lúc, phạm vi hoạt động của tiền ảo thường hơi hẹp chỉ trong phạm một cộng đồng và dùng cho mục đích nhất thiết (thí dụ, game online). Đề cập cách khác, tiền ảo mang đa dạng đặc điểm của hàng hóa bàn thảo hơn là một đồng tiền. Mặc dầu vậy, hiện nay tiền ảo đang từng bước vững mạnh với loại tiền ảo có thể quy đổi (convertible virtual currency) nhưng chỉ gắn trách nhiệm của công ty phát hành mà không gắn với nghĩa vụ của NHTW và khuôn khổ hoạt động cũng chỉ ở phạm vi một cộng đồng như nêu trên.

Còn tiền phương pháp số hay tiền mã hóa (crytocurrency): được cho ra bởi các thuật toán mã hóa phức tạp, được đàm phán, đàm đạo hoàn toàn trên môi trường Internet và hiện nay chưa chịu sự điều hành của bất kỳ cá nhân hay đơn vị nào (trừ lúc được NHTW trực tiếp phát hành). Ví dụ tiêu biểu của tiền kỹ thuật số là Bitcoin, Ethereum... Có thể xác định gốc của tiền mã hóa là tiền ảo nhưng đang tăng trưởng để có phổ quát đặc điểm của tiền điện tử như khả năng chuyển đổi thành tiền pháp định, khả năng thanh toán, còn khả năng tích tụ trị giá thì ít hơn (do luôn biến động nhiều)... Mặc dù vậy, tiền công nghệ số vẫn còn khoảng cách rất xa để trở nên tiền điện tử với lý do quan trọng nhất là sự công nhận của NHTW tất cả quốc gia. Khi NHTW các quốc gia không thừa nhận, đồng bạc công nghệ số sẽ ko được đảm bảo và ko có khả năng quy đổi ở phạm vi rộng như tiền điện tử. Hiện nay tiền kỹ thuật số đang được phát triển theo hướng khai thác các lợi thế, Về ưu điểm của công nghệ chuỗi khối - blockchain (như giá cả đàm phán thấp, độ an toàn bảo mật cao, thuận tiện, mau chóng...) hơn là theo hướng dùng đồng tiền phương pháp số như 1 đồng tiền thực sự.

Một loại tiền khác cũng thường bị hiểu nhầm ấy là tiền di động (mobile money), nghĩ rằng tiền di động và tiền điện tử khác nhau. Tuy vậy, theo khái niệm của Hiệp hội thông báo di động thế giới (GSMA), Mobile money có thể được hiểu ngắn gọn là tiếp cận dịch vụ tài chính qua điện thoại di động. định nghĩa này rộng và bao hàm phần lớn ý nghĩa của dịch vụ này, nhất là trong khoảng góc độ người dùng. Theo đấy, với thực chất là tiền pháp định, tiền di động có thể hiểu là một dạng thức tiền điện tử do đơn vị (thường là nhà mạng) cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán phát hành và định danh quý khách thông qua cơ sở dữ liệu thuê bao di động. Dạng thức này chính là ví điện tử trên thuê bao di động, không cần liên kết với tài khoản nhà băng. Đơn vị nguồn vốn quốc tế (IFC) cũng quan niệm rằng, mobile money là một dạng tiền điện tử, trong đó các đàm phán trả tiền và nguồn vốn được thực hiện trên điện thoại di động, có thể trực tiếp hoặc không trực tiếp gắn với tài khoản ngân hàng.

hai. Quy định về tiền điện tử tại Việt Nam

Tại Việt Nam, hiện nay vẫn chưa có một văn bản pháp lý nào quy định khái niệm tiền điện tử. Tuy thế, 1 vài văn bản đã quy định những dạng thức của tiền điện tử gồm ví điện tử, thẻ trả trước… như tại Luật ngân hàng Nhà nước (2010), Luật các tổ chức tài chính (2010), Nghị định số 101/2012/NĐ-CP của Chính phủ về trả tiền ko dùng tiền mặt và Nghị định số 80/2016/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung 1 vài điều của Nghị định số 101/2012/NĐ-CP, Thông tư số 19/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ nhà băng (được sửa đổi bởi Thông tư số 26/2017/TT-NHNN). Hiện nay, Dự thảo Nghị định quy định về thanh toán ko sử dụng tiền mặt sửa đổi đã hợp nhất đưa ra định nghĩa rõ ràng về tiền điện tử:“Tiền điện tử là giá trị tiền tệ lưu trữ trên các công cụ điện tử được trả trước bởi khách hàng cho ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức phân phối dịch vụ trung gian thanh toán để tiến hành thương lượng trả tiền và được bảo đảm giá trị tương ứng tại nhà băng, bao gồm: thẻ trả trước, ví điện tử, tiền di động”.

So sánh với những khái niệm trên toàn cầu, có thể thấy định nghĩa trong dự thảo hơi thích hợp và có phần dễ hiểu, rõ ràng và dễ phân biệt hơn. Quan yếu hơn là việc hợp nhất đưa cả 3 loại hình tiền điện tử vào văn bản pháp lý không chỉ giúp ngừng rõ ràng khuôn khổ của tiền điện tử mà còn giúp công việc điều hành được hợp nhất về một mối lái là NHNN, từ đấy lấp được lỗ hổng trong công tác điều hành đối với mobile money hiện vẫn đang để trống.

song song, những quy định trong dự thảo can dự đến doanh nghiệp phi ngân hàng cũng giúp phân biệt rõ tổ chức phát hành tiền điện tử hợp pháp (được cấp phép, giám sát hoạt động) với doanh nghiệp hoạt động không phép, phạm pháp. Qua đó, giúp phân biệt rõ giữa tiền điện tử “hợp pháp” với tiền ảo, tiền điện tử “bất hợp pháp”, giúp những cơ quan có thẩm quyền trong ngăn phòng ngừa những hành vi tù nhân trong ngành nghề này vốn dĩ diễn biến phức tạp thời gian qua.



Nắm bắt thiên hướng, cập nhật thông báo về giá pi tại Việt Nam